Zachowek to instytucja prawa spadkowego, która ma na celu zabezpieczenie interesów majątkowych najbliższych krewnych spadkodawcy. Spadkobiercy mogą ubiegać się o wypłacenie określonej kwoty pieniężnej, nawet jeżeli zmarły nie pozostawił testamentu lub nie zostali w nim uwzględnieni. Kwestie dziedziczenia regulowane są przez kodeks cywilny i mogą różnić się w zależności od kraju. Czym jest zachowek i komu przysługuje? Jak wygląda kwestia dziedziczenia we Francji?
Czym jest zachowek?
Zachowek ma zastosowanie, gdy spadkodawca pomija blisko spokrewnione osoby przy wyrażaniu swojej ostatniej woli. Może on jeszcze za życia przekazać swoje majętności przyjacielowi lub tylko jednemu członkowi rodziny albo zrobić to za pośrednictwem testamentu. W takiej sytuacji krewni mogą domagać się zachowku – czyli konkretnej kwoty pieniężnej od osoby powołanej do spadku zamiast nich. Można więc powiedzieć, że jest to swojego rodzaju substytut spadku, który przypadałby im według prawa dziedziczenia ustawowego.
Kwestie dziedziczenia we Francji
We Francji kwestie dziedziczenia oraz zachowku uregulowane są przez francuski kodeks cywilny. Wyróżnić można dziedziczenie ustawowe i testamentowe.
Kto może ubiegać się o zachowek? Jeżeli spadkodawca był osobą stanu wolnego oraz bezdzietną, do dziedziczenia upoważnione jest rodzeństwo oraz rodzice zmarłego. Jeżeli nie posiadał małżonka ale pozostawił dzieci, to one w równych częściach dziedziczą po nim spadek. W przypadku gdy zmarły miał jedynie małżonka – majątek dzielony jest pomiędzy rodziców zmarłego i współmałżonka. Jeżeli rodzice spadkodawcy już nie żyją, cały spadek dziedziczy jedynie małżonek.
W sytuacji gdy zmarły pozostawił dzieci oraz współmałżonka, partner małżeński może zdecydować czy przyjmie prawo użytkowania dorobku spadkodawcy, czy własność czwartej cześć majątku. Jest to możliwe, gdy dzieci są potomkami obojga małżonków. Jeżeli jednak każdy współmałżonek posiadał oddzielnie dzieci, partner małżeński pozbawiony jest prawa wyboru – otrzymuje czwartą część własności.
Kto nie ma prawa ubiegać się o zachowek? Dziedziczeniem ustawowym nie są objęci partnerzy – w związkach niezarejestrowanych oraz zarejestrowanych. Krewni w linii bocznej także nie mają prawa do starania się o zachowek. Mogą oni dziedziczyć jedynie na zasadzie zapisu testamentowego.
Jak wygląda zachowek we Francji?
Zachowek we Francji funkcjonuje pod nazwą rezerwa – z francuskiego „reserve hereditaire”. Ta instytucja prawa spadkowego ogranicza dowolność w ustalaniu testamentu. Spadkodawca może dysponować swoim dorobkiem do 75% jego wysokości. Reszta majątku przysługuje małżonkowi oraz zstępnym w linii prostej, czyli dzieciom lub wnukom zmarłego, według porządku dziedziczenia.
Wysokość rezerwy spadkowej uzależniona jest od liczby posiadanych przez zmarłego dzieci lub relacji, jaka łączyła go ze spadkobiercą. Spadkobiercy konieczni z fr. heritiers reservataires, czyli tacy, którym przysługuje korzyść majątkowa nawet wbrew woli zmarłego, nie mogą zrzec się prawa do zachowka.
Jeżeli spadkodawca posiadał tylko jedno dziecko, przysługującą mu rezerwa spadkowa jest równa połowie spadku. Gdy pozostawił dwoje dzieci, zachowek wyniesie 2/3, a w przypadku większej liczby dzieci będzie to 3/4 majątku. Żyjącemu małżonkowi przysługuje rezerwa w wysokości 1/4 spadku.
Przepisy dotyczące zachowku z pozoru wydają się proste, jednak każda sytuacja wymaga dogłębnej analizy i indywidualnego podejścia. Jeżeli w stoisz w obliczu podobnej sytuacji, chętnie poprowadzimy Twoją sprawę w sposób kompleksowy, rzetelny i profesjonalny.